คู่มือวิศวกรรมการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างครบวงจร: จากการสำรวจจนถึงปรับระดับหน้าดิน

คำว่า "การรื้อถอน" (Demolition) ในทางวิศวกรรมโยธา ไม่ใช่เพียงแค่การใช้เครื่องจักรทุบทำลายสิ่งปลูกสร้างให้พังลงมา แต่เป็นกระบวนการวิศวกรรมย้อนกลับ (Reverse Engineering / Deconstruction) ที่ต้องเริ่มจากการศึกษาแบบแปลนโครงสร้างเดิม (As-Built Drawings) ตรวจสอบความแข็งแรงของเสาและคาน วางแผนทิศทางการล้มตัว และปฏิบัติตามกฎหมายควบคุมอาคารอย่างเคร่งครัด

1. ขั้นตอนที่ 1: การสำรวจหน้างานและวิเคราะห์โครงสร้างเดิม (Site Audit)

วิศวกรโยธาจะลงพื้นที่ตรวจสอบสภาพอาคารจริง ชนิดของโครงสร้าง (คอนกรีตเสริมเหล็ก คอนกรีตอัดแรง โครงสร้างเหล็ก หรืออิฐก่อรับน้ำหนัก) ตรวจสอบสภาพรอยแตกร้าว การทรุดตัวของฐานรากเดิม รวมถึงตรวจหาสารอันตราย เช่น แร่ใยหิน และสารเคมีตกค้าง

2. ขั้นตอนที่ 2: การจัดทำแผนงานความปลอดภัยและขออนุญาตราชการ (Permit & Safety Plan)

จัดทำแบบแปลนขั้นตอนการรื้อถอน แผนผังการติดตั้งตาข่ายกันฝุ่น แผนผังจุดติดตั้งเครื่องจักร และแผนเผชิญเหตุฉุกเฉิน ยื่นขอใบอนุญาต อ.2 ต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น โดยมีวุฒิวิศวกรหรือสามัญวิศวกรลงนามรับรองตามกฎกระทรวง

3. ขั้นตอนที่ 3: การตัดแยกและรื้อถอนตามลำดับชั้น (Controlled Demolition)

เริ่มจากการรื้อวัสดุตกแต่งภายใน (Strip-out) ตามด้วยการรื้อหลังคา พื้น คาน และเสาตามลำดับ โดยตัดขาดการถ่ายแรงจากชิ้นส่วนที่ไม่ได้รับน้ำหนักก่อนเสมอ มีการฉีดพ่นละอองน้ำควบคุมฝุ่น PM2.5 ตลอดเวลาทำการ

4. ขั้นตอนที่ 4: การขุดถอนฐานรากและการบดอัดปรับระดับดิน (Ground Clearing)

ใช้แบคโฮขุดเปิดผิวดินเพื่อสกัดตอม่อและตัดหัวเสาเข็มลึกกว่าระดับผิวดิน 1.00 - 1.50 เมตร เพื่อให้ที่ดินพร้อมสำหรับการตอกเสาเข็มก่อสร้างอาคารใหม่ จากนั้นนำดินคุณภาพดีมาถมและบดอัดแน่นให้ได้ระดับ